ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΤΙΡΙΟ
ΤΟΥ ΟΡΦΕΑ ΣΕΡΡΩΝ
ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΧΡ . ΧΡΗΣΤΙΔΗ
τέως Προέδρου του «ΟΡΦΕΑ»
Ο Όμιλος «ΟΡΦΕΑΣ» Σερρών Ιδρύθηκε στην πόλη μας την 1 Αυγούστου 1905 ως Σωματείο Μουσικο-γυμναστικό αλλά κυρίως ως μυστική πολιτική και ένοπλη Οργάνωση.
Στην περίοδο του Μακεδονικού αγώνα υπήρξε η ψυχή και το οπλοστάσιο της Ελληνικής άμυνας στην περιοχή μας (Σαντζάκιο Σερρών) ορμητήριο πρακτόρων, μαχητών συνδέσμων και οδηγών, μετέφερε πολεμοφόδια έκρυβε αντάρτες εκτελούσε κατασκόπους και προδότες.
Συγχρόνως προς κάλυψη των εθνικών δραστηριοτήτων καλλιεργούσε την Μουσική το Θέατρο και τον Αθλητισμό.
Η ιστορία του «ΟΡΦΕΑ» είναι μεγάλη και ταυτίζεται με την ιστορία των Σερρών στην κρίσιμη εκείνη εποχή.
Για να στεγάσει τις εθνικές και πολιτιστικές δραστηριότητες απεφάσισε την ανέγερση ενός κτιρίου μεγαλοπρεπούς του υπάρχοντος σήμερα ιστορικού του κτιρίου το οποίο το Υπουργείο Πολιτισμού δια της αποφάσεως του υπ’ αριθμ. ΔΙΛΑΠ/Γ/2246/4301/5-8-1994 χαρακτήρισε ως «Ιστορικό διατηρητέο μνημείο» με το σκεπτικό ότι είναι άριστα συνδεδεμένο με την κοινωνική και πολιτική ζωή της πόλης μας και των κατοίκων της.
Στο ταμείο του ΟΡΦΕΑ υπήρχαν 325 λίρες, τα υπόλοιπα, χρήματα που θα χρειαζόταν συγκεντρώθηκαν από υποχρεωτική εισφορά με επιβολή φορολογίας στα καπνά 10 παράδες στην οκά και έτσι συγκεντρώθηκαν 320 λίρες και άλλες 455 λίρες συγκεντρώθηκαν από διάφορες δωρεές και έσοδα εκδηλώσεων.
Έτσι, συγκεντρώθηκαν τα χρήματα που θα χρειαζόταν για την ανέγερση του κτιρίου.
Το οικόπεδο για την ανέγερση του κτιρίου το δώρισε η οικογένεια Χατζηλαζάρου στην Ελληνική Κοινότητα, η οποία στη συνέχεια το παραχώρησε στον Ομιλο ΟΡΦΕΑ.
Τα σχέδια του κτιρίου έγιναν από τον Ιταλό αρχιτέκτονα Τζιοβάνη.
Η πρόσοψη του κτιρίου είναι πανομοιότυπη με τη πρόσοψη του πρώτου ορόφου της Οπερας της Βιέννης.
Οι εργασίες για την ανέγερση του κτιρίου αρχίζουν το 1907.
Γίνεται η εκσκαφή των θεμελίων και ορίζεται να τεθεί ο θεμέλιος λίθος ημέρα Κυριακή.
Την νύκτα του Σαββάτου μια ομάδα Μακεδονομάχων με μεγάλη προφύλαξη τοποθέτησε σε μια γωνιά των θεμελίων σταυρωτά ένα γκρά (όπλο της εποχής εκείνης) και ένα γιαταγάνη (σπαθί) και ρίχνει αρκετά Ελληνικά νομίσματα για να είναι σημείο της Ελληνικότητας της Μακεδονίας για τις μέλλουσες γενεές.
Επίσης τοποθέτησε και ένα μπουκάλι μέσα στο οποίο υπήρχε χαρτί στο οποίο είναι γραμμένο με σινική μελάνη ο χρόνος ιδρύσεως και οι σκοποί του ΟΡΦΕΑ, και όλα αυτά τα σκεπάζουν με λίγο χώμα και όλη τη νύκτα τα φρουρούν.
Το πρωί της Κυριακής εκείνης, η πόλη των Σερρών ξυπνά από τους χαρμόσυνους ήχους της φιλαρμονικής του ΟΡΦΕΑ, η οποία περιήλθε όλες τις συνοικίες, της πόλης και καλούσε τους Σερραίους στο ιστορικό και μεγάλο αυτό γεγονός της έναρξης της ανεγέρσεως του ιστορικού κτιρίου του ΟΡΦΕΑ.
Όλοι σχεδόν οι Σερραίοι άνδρες, γυναίκες και παιδιά συγκεντρώνονται στον τόπο ανεγέρσεως του κτιρίου από νωρίς το πρωί.
Την καθορισθείσα ώρα προσέρχεται ο Έλλην Πρόξενος Α. Σαχτούρης μετά του προσωπικού του Προξενείου και ακολουθούν πρόξενοι της Αγγλίας ιατρός Ι.Θεοδωρίδης, της Γαλλίας ιατρός Χρ. Καρατζάς, της Αυστρίας ο μεγαλοεπιχειρηματίας Ισραηλίτης, συμπολίτης μας Μεναχέμ Σιμαντώφ.
Σε λίγο φθάνει, ακολουθούμενος από χωροφύλακες ο Μουτεσαρίφης (Νομάρχης) και ο Μιλαλάι στρατηγός διοικητής Μεραρχίας και αμέσως υπό τας ευχάς και ευλογίας του τότε Μητροπολίτου Γρηγορίου, μετέπειτα Πατριάρχου τίθεται ο θεμέλιος λίθος.
Είναι μια ιστορική στιγμή για τους Σερραίους, ξεσπούν σε ζητωκραυγές, αγκαλιάζονται και φιλιούνται ευχόμενοι Χριστός Ανέστη, Καλή Λευτεριά.
Οι εργασίες ανέγερσης του κτιρίου προχωρούν με γρήγορους ρυθμούς, υπό την επίβλεψη του φανατικού Μακεδονομάχου Κώτσου Καραμπελά.
Τα εγκαίνια του κτιρίου έγιναν στις 27 Ιουλίου 1909 από τον τότε Μητροπολίτη Αθανάσιο Πιπέρα.
Στοίχισε την εποχή εκείνη η ανέγερσή του 1112 λίρες τουρκικές, σημαντικό ποσό.
Το εμβαδόν του κτιρίου είναι 746 τ.μ.. Είχε μία μεγάλη κεντρική αίθουσα και αριστερά και δεξιά από μία πτέρυγα οι οποίες χωρίζονταν από την κυρία αίθουσα με κουρτίνες και αποτελούσαν ένα σύνολο με την κυρίως αίθουσα.
Στην αριστερή πτέρυγα στο μέρος προς την θεατρική σκηνή που υπήρχε στην κυρίως αίθουσα υπήρχε μια ανύψωση στην οποία ανέβαινε κανείς με
σκαλοπάτια και έφτανε στο επίπεδο της σκηνής, αριστερά δε αυτού του πλατώματος υπήρχε ένα δωμάτιο (γραφείο).
Στη δε δεξιά πτέρυγα στο μέρος προς την κυρία σκηνή πάλι σε ένα υπερυψωμένο πλάτωμα έως το ύψος της σκηνής υπήρχαν δύο μικρά δωμάτια
που χρησιμοποιούνται ως καμαρίνια.
Στο τέλος της πτέρυγας αυτής υπήρχε μία μικρή κουζίνα και τα αποχωρητήρια.
Η θεατρική σκηνή ήταν αρκετά μεγάλη και υπήρχε υποβολείο.
Το δάπεδο της κυρίας αίθουσας ήταν επίπεδο καθώς και των πτερύγων.
Το κτίριο κτίστηκε χωρίς πολεοδομική άδεια διότι τότε υπήρχε Τουρκική κατοχή.
Παραπλεύρως του κτιρίου ήταν το απέραντο γυμναστήριο, εμπλουτισμένο με όλα τα όργανα γυμναστικής και η υπαίθρια θεατρική Σκηνή. Λίγα χρόνια αργότερα στο πίσω μέρος του κτιρίου κτίστηκε ένα κτίσμα όσο και το πλάτος του κτιρίου το οποίο στέγασε τη Φιλαρμονική του ΟΡΦΕΑ και που υπάρχει και σήμερα.
Το 1910 αναγκάζεται ο ΟΡΦΕΑΣ και εκμισθώνει το κτίριο αντί 300 λιρών στον τραπεζίτη Οβαδιά για τρία χρόνια.
Το 1913 που οι Βούλγαροι κομιτατζήδες έκαψαν την πόλη μας, θέλησαν να κάψουν και το κτίριο του ΟΡΦΕΑ, το οποίο όμως ευτυχώς γλίτωσε χάρις των ενεργειών του Ισραηλίτου μεγαλοεπιχειρηματία Αζαρία, που κατοικούσε παραπλεύρως του κτιρίου και επενέβη δωροδοκώντας με μεγάλο χρηματικό ποσό και έτσι εσώθη από το κάψιμο, αλλά δεν γλίτωσε την λεηλασία όλων των επίπλων του των μουσικών οργάνων και λοιπών ειδών.
Μετά την απελευθέρωση των Σερρών, η αίθουσα ενοικιάσθηκε στον εβραίο Αζαρία Οβαδιά ο οποίος αφού την επίπλωσε με πολυτελή έπιπλα λειτούργησε κινηματογράφος με την επωνυμία GRAND CINEMA.
Δυστυχώς, το 1916 άρχισε ο πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος, οπότε στην πόλη μας έρχονται και πάλι οι Βούλγαροι.
Το κτίριο του Ορφέα ερειπώνεται εκ νέου και λεηλατείται.
Το 1918 με την απελευθέρωση των Σερρών και .την επιστροφή από την Βουλγαρία των ομήρων (ντουρτουβάκηδων) Σερραίων, το κτίριο του ΟΡΦΕΑ βρίσκεται σε κακά χάλια.
Στην κατάσταση που ήταν χρησιμοποιούνταν ως λοιμοκαθαρτήριο των πασχόντων Σερραίων από τον εξανθηματικό τύφο.
Μετά την αποδέσμευση του κτιρίου γίνεται προσπάθεια από το διοικητικό συμβούλιο επισκευής του.
Χάρις στις προσπάθειες όλων των μελών και τις διάφορες δωρεές των συμπολιτών μας επισκευάζεται μέσα σε διάστημα τριών μηνών και δίδεται προς χρήση στα μέλη και στα διάφορα τμήματα του ΟΡΦΕΑ προς επιτέλεση των πολιτιστικών των σκοπών.
Το 1924 το κτίριο επιτάχτηκε από την Μεραρχία Σερρών και εγκαταστάθηκε σε αυτό, ο 6ος λόχος του Συντάγματος, γιατί την εποχή εκείνη γινόταν επισκευή των Στρατώνων.
Το 1926 το κτίριο εκμισθώθηκε εκ νέου στον επιχειρηματία Αγ. Θεολόγη και λειτούργησε κινηματογράφος.
Μετά δυο χρόνια εκμισθώθηκε σε άλλον επιχειρηματία και λειτούργησε και πάλι κινηματογράφος.
Το 1940 με την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου και εν συνεχεία το 1941 την εισβολή των Γερμανών στην Ελλάδα, οι Γερμανοί παραδίδουν και αυτή την φορά τα μέρη μας στους Βουλγάρους.
Οι Βούλγαροι εγκαθίστανται στην πόλη μας, γνωρίζουν την ιστορία του ΟΡΦΕΑ και την πατριωτική του δράση και θέλοντας.: να εξαφανίσουν κάθε ίχνος της Μακεδονομαχικής του ιστορίας αφού λεηλατούν το κτίριο αποφασίζουν να το κατεδαφίσουν.
Για καλή τύχη τον σκοπό τους αντιλαμβάνεται ένας γείτονας υπάλληλος της Αυστροελληνικής Εταιρείας καπνών ονόματι Χρήστος Μηχανικός και σπεύδει στα Γραφεία της Εταιρείας και ανακοινώνει τον σκοπό των Βουλγάρων. Αμέσως οι υπηρετούντες τότε στην Εταιρεία αυτή υπάλληλοι Ορφικοί, οι Χρυσόγονος, Μπούρας και Μηχανικός, μεταφέρουν στο κτίριο μερικά δέματα καπνού από τις αποθήκες, της εταιρείας και τοποθετούν την Γερμανική Σημαία.
Έτσι, οι Βούλγαροι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τον σκοπό τους να κατεδαφίσουν το Ιστορικό αυτό κτίριο και έτσι σώθηκε μεν αυτό αλλά κατεστραμμένο.
Τελειώνει επιτέλους ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος και φεύγουν οι Βούλγαροι. Ο ΟΡΦΕΑΣ ανασυγκροτείται, εκλέγεται διοικητικό συμβούλιο και αρχίζει η προσπάθεια εξεύρεσης χρημάτων για την επισκευή του κτιρίου.
Μετά από μεγάλες προσπάθειες το τότε διοικητικό συμβούλιο κατορθώνει και εξευρίσκει χρήματα από τον Δήμο Σερρών με δήμαρχο τον Βασίλειο Χατζηϊακώβου και τον νομάρχη Γεώργιο Τσέλικα, καθώς και από τον τότε Υπουργό Ανοικοδομήσεως και αρχίζει η πρώτη σημαντική ανακαίνιση της αίθουσας το 1950. Ύστερα από τις μεγάλες μπόρες που είχε υποστεί το κτίριο.
Μέσα σε 9 μήνες το κτίριο είναι έτοιμο και παραδίδεται προς χρήση στους Σερραίους.
Για την επισκευή του δαπανήθησαν 120.000 δραχμές.
Τα εγκαίνια του ανακαινισμένου κτιρίου γίνονται στις 28 Οκτωβρίου 1950.
Τον Νοέμβριο 1950 το κτίριο ενοικιάζεται στον επιχειρηματία Βασίλειο Τσικούρα, γνωστό ως Τσέλιος, ο οποίος το λειτούργησε ως κέντρο διασκεδάσεως.
Το διοικητικό συμβούλιο αναγκάστηκε να το ενοικιάσει διότι είχε δημιουργήσει πολλά χρέη για την επισκευή του τα οποία έπρεπε να εξοφλήσει.
Η ενοικίαση αυτή διήρκεσε για μικρό χρονικό διάστημα και έτσι η αίθουσα του στέγασε εν συνεχεία όπως και πρότερον όλες τις δραστηριότητες του ΟΡΦΕΑ και διατίθετο για την πραγματοποίηση διαφόρων πολιτιστικών και κοινωνικών εκδηλώσεων διαφόρων φορέων.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1960 και μετά, την αγορά από τον «ΟΡΦΕΑ», ενός μικρού οικοπέδου στην δεξιά πλευρά του κτιρίου έγινε μικρή επέκταση για την δημιουργία αποχωρητηρίων. Το 1975 έγινε ανακαίνιση της σκηνής για να καταστεί ακόμη πιο σύγχρονη.
Μετά τη δημιουργία της νέας αιθούσης, επί του κτιρίου της οδού Π. Κωστοπούλου, του ΟΡΦΕΑ, το παλαιό ιστορικό κτίριο ήτο ελεύθερο και έτσι όταν το 1979 επρόκειτο να δημιουργηθεί Κρατικό Θέατρο Ανατολικής Μακεδονίας και η Πολιτεία έπρεπε να αποφασίσει σε ποια πόλη θα είχε την έδρα του και εφ' όσον θα υπήρχε σε αυτή κατάλληλη αίθουσα, το τότε διοικητικό συμβούλιο θέλοντας να συμβάλει στην έτι περαιτέρω ανάπτυξη της πολιτιστικής κίνησης της πόλη μας, διέθεσε το ιστορικό του κτίριο με ένα μικρό συμβολικό μίσθωμα και έτσι η Διοίκηση του Κρατικού Θεάτρου Αν. Μακεδονίας απεφάσισε
και προέκρινε ως έδρα του την πόλη μας και εγκατεστάθη στο κτίριο.
Όταν το 1984 διαλύθηκαν τα Περιφερειακά αυτά θέατρα και προκειμένου να λειτουργήσει στην πόλη μας το Δημοτικό Περιφερειακό θέατρο Σερρών, το διοικητικό συμβούλιο του Ορφέα στην προσπάθεια του να συμβάλει στην πολιτιστική ανάπτυξη της πόλης μας διέθεσε με μικρό συμβολικό μίσθωμα το ιστορικό κτίριο του για την στέγαση του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.
Το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. για τις ανάγκες του προέβησε σε διάφορες εργασίες, έτσι στην κυρίως αίθουσα διαμόρφωσε το δάπεδο αμφιθεατρικά και απέναντι από την σκηνή δημιουργήθηκε καμπίνα για τα ηχητικά φωτιστικά και λοιπά μηχανήματα, εις την δεξιά δε πλευρά της σκηνής δημιουργήθηκαν και νέα καμαρίνια και μεγάλωσε την υπάρχουσα σκηνή, στην αριστερή πτέρυγα δημιούργησε γραφεία, σε ένα της τμήμα της δεξιάς πτέρυγας δημιούργησε υπερύψωση, για να γίνει είσοδος στην κυρία αίθουσα, ακόμη τις δύο πτέρυγες τις απομόνωσε από την κυρία αίθουσα με τοίχο.
Το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. στεγάστηκε στο κτίριο αυτό για πολλά χρόνια, αλλά σήμερα λόγω των διαφόρων φθορών που υπέστη το κτίριο και κυρίως λόγω της καταστροφής της στέγης με αποτέλεσμα τα νερά της βροχής να μπαίνουν στο κτίριο, να το εγκαταλείψει.
Το ιστορικό αυτό κτίριο του ΟΡΦΕΑ το οποίο υπέστη τόσες καταστροφές και το οποίο προσέφερε τα μέγιστα στην πολιτιστική και κοινωνική ζωή της πόλης επί μια εκατονταετηρίδα υπάρχει και σήμερα για να θυμίζει τη μεγάλη ιστορία του ΟΡΦΕΑ.
Σήμερα έχει ανάγκη συντηρήσεως και θα πρέπει να ενδιαφερθούν όλοι οι φορείς της πόλης μας και κυρίως ο Δήμος για την συντήρηση του, γιατί ο ΟΡΦΕΑΣ δεν έχει τους οικονομικούς πόρους να διαθέσει για την συντήρηση του. Πρέπει να συντηρηθεί και να διαφυλαχθεί για. να μείνει όπως του αξίζει στο διηνεκές.
.jpg)
